Podstawą dobrze przeprowadzonej fizjoterapii jest dobre poznanie pacjenta i jego
potrzeb. Aby zaplanować proces rehabilitacji należy przede wszystkim przeprowadzić
diagnozę funkcjonalną. Zawiera ona:
- Planowanie postępowania fizjoterapeutycznego
- Ocenę i opis stanu funkcjonalnego pacjenta przed rozpoczęciem fizjoterapii
- Badanie czynnościowe narządu ruchu
- Końcową ocenę i opis stanu funkcjonalnego pacjenta po zakończeniu fizjoterapii
- Udzielenie pacjentowi wskazówek co do dalszego postępowania rehabilitacyjnego
Zgodnie z ustawą o zawodzie fizjoterapeuty, diagnozę taką przeprowadza mgr fizjoterapii
z min. 3 letnim stażem.
Wywiad
Jedną z najważniejszych składowych badania jest dobrze przeprowadzony wywiad.
Zbieramy podczas niego informacje dotyczące pacjenta (wywiad personalny), jego
aktualnego stanu zdrowia oraz zaplecza socjalnego (wywiad socjalny)
Składowe wywiadu:
- Określenie głównego problemu
- Określenie topografii symptomów i objawów („karta ciała”)
- Zachowanie się symptomów i objawów w ciągu doby
- Historia choroby i dotychczasowe leczenie
- Pytania specjalne, określenie środków ostrożności i ewentualnych przeciwwskazań,
weryfikacja badań obrazowych
Bardzo istotną częścią wywiadu jest określenie ewentualnych „czerwonych” lub „żótych
flag”. Są to problemy, głównie natury zdrowotnej, które wyłączają pacjenta z procesu
rehabilitacji, bądź, w przypadku „żółtych flag” mogą go znacząco utrudnić.
Sygnały ostrzegawcze
CZERWONE FLAGI:
- ból/sztywność kręgosłupa i stawów obwodowych utrzymująca się ponad 1 h po
obudzeniu się - ból stały, ciągły w rytmie dobowym, bez uchwytnej przyczyny i bez istotnej zależności
od wykonywanych czynności - niezdiagnozowany ból odczuwany wewnątrz jamy brzusznej lub klatce piersiowej
- niezdiagnozowany ból, stwardnienia/guzy w obszarze węzłów chłonnych
- niezdiagnozowane deformacje, guzy na oraz w ciele
- obrzęk stawów bez wyjaśnionej przyczyny
- niezdiagnozowane, poważne zmiany skórne
- niezdiagnozowany uraz w wywiadzie
- niezdiagnozowany lub postępujący niedowład
mm. - niezdiagnozowane nietrzymanie moczu lub stolca
- niezdiagnozowane zaburzenia napięcia mięśniowego, zaburzenia zborności ruchowej
bez wyjaśnionej przyczyny - niezdiagnozowane zaburzenia czucia pow.
- niezdiagnozowane zaburzenia równowagi
- objawy 5D i/lub 3 N związane z ruchami i pozycją głowy
- niezdiagnozowane objawy zapalenia żył
- niezdiagnozowane objawy zapalenia tętnic kończyn
- niezdiagnozowane objawy plątania, zaburzenia czy utraty świadomości
- gorączka lub stan podgorączkowy
- objawy infekcji
- tętno spoczynkowe >120 lub <50
- ciśnienie >160/100 mmHg lub <90/50mmHg
- objawy uogólnionego niedotlenienia
- znaczna utrata masy ciała bez uchwytnej przyczyny
- narastające osłabienie organizmu bez uchwytnej przyczyny
- możliwość nowotworowego podłoża niezdiagnozowanych, nowych objawów
„ŻÓŁTE FLAGI”:
- brak wiary w poprawę
- brak kontroli nad problemem
- strach, obawa
- nie kwalifikuje się jako zaburzenie psychiczne
Znanie ich jest podstawą bezpiecznego przeprowadzenia terapii!!!
Badanie
Kolejnym etapem jest przeprowadzenie badania fizykalnego. W skład jego wejdzie
badanie zakresów ruchomości stawow, wykonane np.goniometrem. Badanie siły
mięśniowej, np.najbardziej rozpowsechnioną i najprostszą w wykonaniu skalą według
Lovetta. Badanie postawy, ocena chodu oraz szereg testów fizjoterapeutycznych,
dobranych za każdym razem indywidualnie, na podstawie informacji uzyskanych z
wywiadu.
Najczęściej stosowanymi testami w przypadku seniorów są testy oceniające równowagę,
takie jak:
- test Tinetti
- test Romberga
- test Fukudy
- test czeterech kwadratów
- test up and go
Kolejnymi znajdującymi tu zastosowanie są testy oceniające podstawowe czynności dnia
codziennego, taie jak:
1. skala ADL (Kaatza)
2. skala IADL (Lawtona)
Pomocna jest również skala Barthel oraz 6-cio minutowy test marszowy. W ostatnim
możemy ocenić wiele parametrów, od jakości chodu zaczynając, a na ocenie duszności
kończąc. Jest on bardzo przydatny w ewaluacji po cyklu zabiegów.
Na podstawie wszystkich danych zgromadzonych podczas badania, zarówno fizykalnego
jak i wywiadu dobieramy ćwiczenia do stanu i możliwości seniora.
Priorytetem w planowaniu zajęć musi bezwględnie byc bezpieczeństwo. Nie możemy
jednak zapomnieć o tym żeby trening rozwijał naszych podopiecznych. Powinniśmy tak
dobrać działania, żeby motywować ćwiczących do pracy, wydobywając drzemiący w nich
potencjał. Zadania, które przed nimi stawiamy nie mogą być zbyt proste, bo będą się
zwyczajnie nudzić. Nie mogą być jednak również ponad ich możliwości, gdyż się
zniechęcą. Jednakże pamiętajmy, że ludzie często nie zdają sobie sprawy z tego jak wiele
mogą i naszą rolą jest zachęcenie ich do podjęcia próby działania. Z pewnością seniorzy
nie raz zaskoczą.
AUTOR: Małgorzata Rewers, fizjoterapeutka, specjalistka promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej
Bibliografia:
- Zembaty „Kinezyterpia” (2002), Wydawnictwo Kasper, Kraków
- Rosłowki, Skolimowski „Technika wykonywania ćwiczeń leczniczych”
- World Health Organization (2019). „Physical Activity”. [Link do strony WHO dotyczącej aktywności
fizycznej] - Bator A., Kasperczyk T. (2000), Trening zdrowotny z elementami fizjoterapii, Podręczniki i Skrypty 11,
AWF, Kraków. - Kuński H. (2003)Trening zdrowotny osób dorosłych, AW MedsportPress, Warszawa
- K.Milanowska „Kinezyterapia” (2008) PZWL Warszawa
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie
„Materiał powstał w ramach projektu partnerskiego pn. Opieka długoterminowa – kształcenie kadr Etap I- dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej.„